KALEİÇİ MÜZESİ...

 

- 7 Temmuz 2023, Kaleiçi-Antalya -

Antalya'daki

Kaleiçi'ni.

Anlatmıştım Bloğumda.

Son yazımda:

https://yucel-tanyeri.blogspot.com/2023/08/antalya-kaleici.html

Bir zamanlar.

Canlı bir yaşamın olduğu.

Antalya, Kaleiçi'nde.

Yapılar korunsa da iyi bir biçimde.

Turistik bir yaşam var günümüzde...

Eski yaşamı.

Kısmen de olsa anlatan tek yapı.

İki eski Antalya evi.

Günümüzde Etnografya Müzesi...

19. yüzyıl yapımı iki Konağı.

Antalya'nın sosyal yaşamı.

Ve kültür varlıklarını.

Sergiledikleri bir yapı...

Üst Konak'ta ev hayatı.

Ve bir Antalya evi eşyaları.

Antalya halı ve kilimleriyle.

Odalardaki yaşam biçimiyle.

Birlikte sergilenmekte...

Bu Konağın bahçesinde de.

Selçuklu dönemine.

Ait olan bir Burç Kitabesi ile.

Çeşitli Mezar taşları görülmekte...

Alt Konakta ise.

Osmanlı dönemine.

Ait eserler ve objelere. 

Yer verilmekte...

Kütahya, İznik, Çanakkale.

Seramik ve cam eserleri ile.

Çeşitli silahlar, belgeler.

Şamdanlar, saatler, şekerlikler.

Burada sergilenmekte...

Bu kadar tarihi bir alan içinde.

Günümüz Turistik rantiyesinde.

Eski yaşamı seren gözler önüne.

Kocaman bir alkış bu Müze'ye...

Koruyabilseydik keşke.

Kaleiçi'ni tüm evleriyle.

Yaşam biçimiyle.

Ve  içindeki objeleriyle...

Kaleiçi Müzesi Fotoğraflarım:

https://photos.google.com/share/AF1QipMnxBXv9VuMRLU5st-DqHs_jTQ0J4WTNN7uMViBQB9Dqs376vyinPH47vU8EkQd1Q/photo/AF1QipORkADlZabYvau1FH6vWUpH46gt8Nxj2c13CjSc?key=MVBlLXlLMXQ3WVhDQ0pvOEJQMEdWUVlaYVNYTzNB

.

ANTALYA KALEİÇİ...

- 7 Temmuz 2023, Kaleiçi-Antalya -

"...bu şekilde olan Adalya Kal'ası içinde toplam dört mahalle ve üç bin kiremit örtülü kat kat eski yapı evlerdir ve gayet sıktır. Tamamı 70 sokaktır ve tertemiz kaldırımlıdır. Her evde dörder direk üzere çardak vardır. Her gece orada hava alıp yatarlar. Bütün haneleri güneye ve batıya liman tarafına bakar. Bu şehir bir körfezin sonunda olmakla asla sağ rüzgâr isabet etmez."

Evliya Çelebi Seyahatnamesi

9. Kitap, I. Cilt, s: 311

....................

1969'un yaz aylarında.

İlk kez gitmiştim Antalya'ya.

Eğitim görürken Hacettepe Tıp'da.

V. sınıf arkadaşlarımızla...

Küçük bir yerdi Antalya.

O zamanlarda.

Kaleiçi ve etrafında.

Birkaç katlı yapılarla...

Karaalioğlu Parkı'na gitmiştik.

Oradan manzarayı seyretmiştik.

Eski Antalya evlerini görmüştük.

Aspendos'u gezmiştik.

Sonra da Side'ye geçmiştik... 

1980'li yılların başında.

Samsun'da.

Ondokuzmayıs Üniversitesi.

Tıp Fakültesi.

Ercüment Cengiz Stajyerimizdi...

(Dr. Ercüment Cengiz çok sonraları.

Üç roman kaleme aldı:

"Çellocu"yu, "Gırnatacı"yı

Ve "Yazmaya Devam Et"i yazdı).

İlk kez sevgili Ercüment bahsetmişti.

Kuzeni Mimar Sadık Mercangöz idi.

Antalya Kaleiçi Restorasyon Projesi.

1980'lerde hayata geçirilmişti.

Beni de çok sevindirmişti...

Aslında ilk adım bu Projede.

Atılmıştı 1972 senesinde.

Bölge, "Sit alanı" ilan edildi.

İmar Plânı 1975'te yürürlüğe girdi...

Proje bitirildi.

Müthiş bir iş becerilmişti.

Kaleiçi'ndeki tüm yapılar onarıldı.

1983, Sedat Simavi Vakfı.

1984, FİJET Dünya Turizm Yazarları,

Altın Elma ödüllerini aldı...

 

1969'dan beri çok defa.

Gitmiştim Antalya'ya.

Ancak hiç birisinde.

Uğrayamamıştım Kaleiçi'ne.

Vaktim olmamıştı değişiklikleri görmeye...

Antik dönemde Attaleia.

Günümüzdeki Antalya.

MÖ 2. yüzyılda.

Bundan 2200 yıl önce.

Kral II. Attalos döneminde.

Kurulmuş küçük liman çevresinde...

2000 yılı aşkın sürede.

Şehir merkezi hep ayni yerde.

MS 130 senesinde de.

Roma Kralı Hadrianus ismine.

Bir Kapı yapılmış şehrin girişine...

Günümüzde bile.

Bu muhteşem mermer abide.

Hadrianus Kapısı'ndan geçmekle.

Giriyorsunuz Kaleiçi'ni gezmeye.

Önce Romalılar.

Sonra Bizanslılar.

1207'de Selçuklular.

1373'den sonra da Osmanlılar.

Kaleiçi'nde yaşamışlar...

Tüm bu döneme ait tarihi eserlere.

Rastlayabiliyorsunuz Kaleiçi'nde.

Üç bine yakın yapı var burada.

Çoğu surlarla çevrili bir alanda...

En aşağıda şirin bir Liman.

Buradan sokaklar yukarıya çıkan.

İki katlı evler, sokakları dolduran.

Ve çoğu kalan 19. yüzyıldan...

Zamanında tam bir yaşam alanıymış.

Surlar içindeki şehir iyi korunmuş.

Sonra da onarımları yapılmış.

Günümüzde de tümüyle turizme açılmış...

Hadrian Kapısı, Yivli Minare Camisi.

Yat Limanı ve Hıdırlık Kulesi'ni.

Geziyorsunuz.

Karaalioğlu Parkı'nda dinleniyorsunuz...

Sokaklarını dolaşıyorsunuz.

Eski evlerini, bahçelerini görüyorsunuz.

Kaleiçi'ne hayran kalıyorsunuz.

Bunları sağlayanlara saygı duyuyorsunuz...

Antalya Kaleiçi Fotoğraflarım:

https://photos.app.goo.gl/dg1FUg7kQYSYacCt5

Antalya Kaleiçi Fotoğraflarım-2:

https://photos.google.com/share/AF1QipPpYdZHSX3Q69IQb0ASRSo7VzXeBk7pHoZ611nfffjP3GeA8QxgHITjPdepKnlShQ/photo/AF1QipOySGNB-bGDEj9bpCHqelpHER3cramasQny2yk2?key=ZHFNalVxQ1pnUVhLWlRBMG9QalktanhleklwUDVR

.

BİTLİS...

 

- 17 Haziran 2023, Bitlis -

"Bitlis kal'ası bu yüksek kale Dehdivan Dağı ile Avih Dağı arasında bir geniş taşlık öz içinde Avih Deresi solunda ve İskender Deresi sağında bu iki tatlı nehrin bir araya geldiği yerde göklere doğru baş uzatmış bir yalçın kaya üzerinde Şeddâdî yapı gibi yontma taş ile yapılmış sağlam bir kaledir ki her katı taşı Mengerüs fili cüssesi kadardır. Bu kalenin yapıldığı yalçın yüksek tepe iki nehir arasında sanki ada gibi vâki olmuştur. Ama gayet yüksek kayalardır ki kalenin kapısına 600 adımda ulaşılır, sarp yolu vardır. Kale bedeni, doğudan batıya dörtgenşekilde uzunlamasına yapılmıştır. Ama doğu tarafı gayet yüksek olup göklere doğru baş uzatmış yüksek bir burcu olup bu kayanın içi tamamen mağaralardır, hububat ve levazımatlar ile doludur. Bu mağaralar arasından aşağı derelere iner su yolları vardır. 

Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden

....................

Kadim bir şehir Bitlis.

Geçmişi Neolitik taş dönemine.

Kadar gitmekte...

MÖ 800 yıllarında.

Urartular yaşamakta burada.

Sonra Asurlular, Medler.

Daha sonra da Persler...

MÖ 4. yüzyılda B. İskender.

Sonra da Bizanslılar.

1071'de Türkler.

Çaldıran sonrası Osmanlılar...

Bitlis halen kullanılan adını.

B. İskender'in komutanı. 

Bedlis'ten almakta.

Bedlis de ilgili kalenin yapımıyla...

B. İskender komutanı Bedlis'e.

Emir verir aynen şöyle:

"Öyle bir kale yapacaksın ki bölgeye.

Bu kaleyi alamayacağım dönüşümde.

Muhasara ettiğimde, ben bile"...

Gerçekten İmparator B. İskender.

Dönüşünde kale önüne gelir.

Kaleyi almak üzere hücuma geçer.

Kale karşısında çaresizliğe düşer...

İmparator B. İskender.

Bidlis'i bölge yönetimine getirir.

Kalenin olduğu yere Bidlis adını verir.

Bu öyküyü E. Çelebi de anılarında nakleder.

Bitlis nüfusu 350 bin civarında.

Toprakların %90'ı dağlık alanda.

4058 metrelik doruğuyla.

Ülkemizin 3. yüksek dağı Süphan da.

Bitlis'te bulunmakta...

Ayrıca, bundan 580 yıl önce.

İstanbul'un fethinden 10 sene önce.

1443 senesinde.

Faaliyete geçmesiyle.

Türkiye'nin en son faaliyete.

Geçen Nemrut Volkanı da Bitlis'te...

Adı Van ilimizle ilişkide.

Denizden 1648 m yükseklikte.

Van Gölü'nün üçte ikisi de.

Bitlis il sınırları içerisinde...

Bitlis il merkezinde.

Günümüzde artık beş değil de.

Tam 17 tane.

Minare görülmekte...

Bitlis Ulu Camisi.

Yapımı Selçuklu dönemi.

Ve 1150 senesi.

Bitlis'in en eski eseri...

Tarihi taş yapılar burada.

Çok fazla.

Örneğin İhlasiye Medresesi.

Dört köşesindeki Kuleleri.

Ve abidevi Taç kapısı.

İle 1589 yapısı...

Değirmenaltı köyü Bitlis'e.

7 km mesafede.

Ait olan Ermeni cemaatine.

15. yüzyıldan kalma.

Haçkar denilen Mezar taşları da.

Bu köyde bulunmakta...

Mustafa Kemal Paşa.

3 Mart 1916 yılında..

Rusların bölgeyi işgali üzerine.

Atanır Bitlis'e...

Oraya gidip, komutayı ele aldığı.

Çalışmaya başladığı.

Muş ve Bitlis topraklarını. 

25 Ağustos 1916'da geri aldığı.

Taş bina da.

Halen Bitlis'te bulunmakta...

Türküye göre, Bitlis sadece.

Değil yalnızca Beş Minare.

Daha nice.

Tarihi taş yapılar var Bitlis'te...

Daha Süphan'a tırmanamadık.

Nemrut'a çıkamadık.

Ahlat'ı da göremedik.

Bi Büryan Kebabı bile yiyemedik...

Bitlis'ten fotoğraflarım:

https://photos.google.com/share/AF1QipMNGsjPwRkIGx1wvJGhIE0JoCCOUvK_NWhjYcLZJzDXcu7w4F7vvNUH26aX_uH_Pg/photo/AF1QipMax0I8cusf7lEP7RbhKCCRdrG85X4iXyyHHTNH?key=ekFKNUw1eTVUTllPNzRUM0w4YXVsLXN5T21jekR3

.

MEYDAN MEDRESESİ...

- 16 Haziran 2023, Hakkari -

Meydan Medresesi.

Hakkari merkezi.
Biçer mahallesi.
18. yüzyıl eseri...

1701 senesi yapımlı.
İki katlı, revaklı, düz damlı.
Dikdörtgen planlı.
4.5 dönüm alanlı...

Kesmetaş yapılı.
İki Mescit'li.

Ve 11  Sınıflı.
320 yıllık bir yapı...

Cumhuriyet ilânından sonra.
Medreseler kapatılınca.
1926'da dönüştürülmüş Cezaevi'ne.
Kullanılmış 1950 senesine. 

Kadar geçen sürede...

Sonra bakımsız kalmış.
1984 senesinde onarılmış.
2015'e gelinmiş.
Hakkari Üniversite'sine verilmiş...

Üniversite bakımını yapmış.
Ortamını güzelleştirmiş.
Bir de Kültür Evi düzenlemiş.
Etnografik eserlerle bezemiş...

Hakkari, Türkiye'de Müzesi.
Olmayan birkaç ilimizden birisi.
Bu Medresenin bir Müzeye çevrilmesi.
Her Hakkari'linin yürekten isteği...

Bu din ve ilim yuvası.
Eğitmiş çok sayıda insanı. 
Şair, Edebiyatçı.

Düşünür ve Din adamı'nı...

Melaye Batê adlı Edebiyatçı.
Kürtçe Mevlid'in yazarı.
Ayrıca, var bir Divanı.
Ve Zembilfiroş Destanı...

Şair, Pertew Begê Hekkarî.
Ya da Pertev Bey, Hakkari'li.
Onun da aşan 200 seneyi.
Divanı, 183 şiiri havi...

Onun "Doğa Şiiri" :

Dağlar yüce, dağlar ulu

Dağlar yeşil, dağlar çimen

Dağlar benim yurdum

Dağlar benim anam

Dağlar benim her şeyim...

Meydan Medresesi Fotoğraflarım:
https://photos.google.com/share/AF1QipPKl1DIAZIPh4rt9jLeEDZOa5JeEmJxpHwdPJzo-p8P46eq0FDB6Viar0SQ9-H4BQ/photo/AF1QipPMtPCu_z0Kw_52yoheNJk5IMNmWv7DTl1O-d6W?key=ellsTDJfUlJxb3VGNU5BSzFNWDRKb2pENXhncndn

.

VANADOKYA...

 

- 14 Haziran 2023, Başkale-Van -

Kapadokya.

Biliyorsunuz Aksaray'da.

https://yucel-tanyeri.blogspot.com/2020/11/kapadokya.html

Bir de benzeri var Kula'da.

İsmi de Kuladokya...

https://yucel-tanyeri.blogspot.com/2020/09/kuladokya.html

Ayrıca, Narman Erzurum'da.

Afyon İscehisar'da.

Artvin Şavşat'da.

Çankırı ve Kütahya'da da.

Rastlanıyor benzeri yapılanmalara...

Buraların hemen hemen hepsi.

Volkanik Arazi.

Nispeten yumuşak olan tüfleri.

Rüzgar ve yağmur etkisi.

Zamanla oluşturuyor bu doğal güzellikleri...

Bunlardan birisi de Van'da.

Vanadokya adıyla.

Başkale ilçesi yakınlarında.

Bulunuyor İran sınırında...

Van-Hakkari karayolunda.

Başkale'den ayrıldığınızda.

33 km daha gittiğinizde doğuya.

Yavuzlar köyü sınırlarında...

Volkanik yapılı.

Yiğit dağı.

Zamanında püskürmüş.

Geçen sürede bu görüntüler oluşmuş...

Çevrede.

Yaklaşık 17 bin tane.

Peribacası ve 35 tane Mağara.

Ve 12 tane Kaya evi bulunmakta...

Yiğitler köyü ile.

Vanadokya iç içe.

Dolaşıyorsunuz güzellikler içinde.

Köyün çocukları ile birlikte...

Daha uzun bir süre.

Ayırmalı bu yere.

Vanadokya'ya özel olarak gelmeli.

Hatta bir gece gecelemeli.

İçe sindire sindire gezilmeli...

Vanadokya Fotoğraflarım:

https://photos.google.com/share/AF1QipPrIdYcP_BB4Wffy-twrwOjpjHErcmVy_zhyC1PfT6KzRGjxlNPt06Yxkxikc3aGQ/photo/AF1QipPGtVCKehCjEXN-1Gc81V51JahYLoY69DdMyR_r?key=eVBkRVpxWjF6MWZTUlAtcVoyYmlOa2l6Smo5LVd3

.

VAN MÜZESİ...

 

- 18 Haziran 2023, Van -

Kızım Tuğba, 1999 yılı yaz aylarında.

Çalışmaktaydı Van'da.

Bilkent Arkeoloji öğrencisi sıfatıyla.

Ayanis, Urartu kazılarında...

Ziyaretine gittik.

Ne yapıyor görelim istedik.

Birlikte Urartu kalıntılarını gezdik.

Sonra da Van Müzesini görelim dedik...

Çok değerli eserler vardı.

Ancak Müze küçük ve dardı.

Ortam karanlıktı.

Çoğu eser açık havadaydı...

23 sene sonra.

Bu yıl tekrar gittim Van'a.

Van Kalesi'nin hemen karşısında.

Yeni yapılmış Müze'yi dolaşmaya...

Önce bir depo yapılmış Van'da.

Milli Eğitim Müdürü Mustafa Noyan'ca.

1932 yılında. 

Van Müze Memurluğu kurulması da.

13 sene sonra 1945 yılında...

Van Müze Müdürlüğü olmasıyla.

1972 yılında.

Kurulabilmiş ilk Müze, Van'da...

40 sene sonra, 2011 yılında.

Meydana gelen şiddetli depremle Van'da.

Bu eski Müze'de zarar oluşturduğunda.  

Karar veriliş yeni bir Müze yapımına...

İnşaata hemen başlanmış.

2019'da inşaat tamamlanmış.

54 dönüm açık bir sahada.

Ve 13 dönümü de kapalı alanda.

Yapılmış çağdaş bir Müze, Van'da...

2700 senelik bir Urartu eseri. 

Van Kalesi'nin eteğindeki.

Van Müzesi...

Modern cam yapısıyla.

Güzel ışıklandırmasıyla.

Ve 23 Sergi Salonuyla.

2524 eser sergilenmekte bu yapıda...

Güneş altında yıpranmış.

Karanlıktan kurtulmuş.

Eserler iyi bir korumayla.

Ve aydınlığın ışığıyla.

Artık bu Müze'de muhafaza altında...

Van Müzesi Fotoğraflarım:

https://photos.google.com/share/AF1QipMo2wbSU9n8qenb17sMnkF51DU09v-aiVqq_SNCTxsQJev38NvJ-p7RFDCqJPlaAA/photo/AF1QipPkHDmhpD0qbV6s6vmLX_B4m3JhUew8VBOm8egj?key=WUxxU0wxSi1lZ0FneFhabVJEM2hpQ0dTcUpEZ0t3

.

NUHUN GEMİSİ...

 

- 16 Haziran 2023, Cizre Şırnak

"Ey toprak suyunu yut! Ey gök sen de suyunu çek denildi.

Su çekildi, hüküm yerini buldu. Gemi de Cûdî'ye oturdu

Zalimler topluluğu Allah'ın rahmetinden uzak olsun" 

Kuran-ı Kerim, Hud Suresi 44

....................

Nuh Tufanı'na.

Değinilir Tevrat'ta.

İncil'de ve de Kuran'da.

Farklı biçimlerde olsa da...

Nuh'un gemisinin tufandan sonra.

İnanılır oturduğuna. 

Anadolu'muzda.

Cudi dağına...

Cudi dağı.

Şırnak ili sınırları.

İçerisinde.

Bir dağ 2.144 m yüksekliğinde...

Şırnak'ın ilçesinde.

Gitmiştik Cizre'de.

Nuh Peygamber Türbesi'ne.

Ve onun devasa Kabri'ne...

Bizden yüzyıllar önce.

Evliya Çelebi'miz de.

Uğramış Cizre'ye.

Ve anlatmış öğrendiklerini de.

Seyahatname'sinde.

Aynen şöyle:

Safalı dostlara şöyle malum ola ki Tufan'dan sonra Hazret-i Nuh Nebi aleyhisselam gemisiyle Muharrem ayının 12. Pazartesi günü bu Cude şehri yamacındaki Cude Dağı'nda Nuh'un gemisi karar edip Tufan'dan kurtularak herkes yiyeceklerini bir yere koyup pişirdiler ve Tufan'dan kurtulduklarına şükrane olarak o yemeği yediler, ismine de Aşura nimeti dediler. Hazret-i Nuh, Tufan'dan sonra yeryüzünde ilk defa bu Cude şehri'ni yapıp imar oldu ki bütün dünya insanoğlu bu Cude şehri'nden yayıldı.

Sonra Cude Dağı üzerinde Hazret-i Nuh bir cami yaptı, Kürtler halâ o camiye Sulupyan Camii derler, yani kurtulanlar camii demektir. O zamanda bu camiin levhaları, diğer ağaçları ve direkleri tamamen Nuh gemisinden idi. Daha sonra Rum keferesi Dara Şah üzerine, Nusaybin yakınında Kara Dara adlı yere gelip savaşıp Dara Şahı yenilince Rumlar bu diyarı istila edip, bu Cude şehri'ni harap ettiler. Cude Dağı üzerine Hazret-i Nuh'un yaptığı camii de yıkıp ağaçlarını ve levhalarını develer ile İskenderiye Limanına gönderip oradan İstanbul'da Ayasofya Kilisesi'nin kapılarını tamamen Nuh gemisi tahtasından yapmışlardır ki hala Ayasofya kapılarının tahtasında çivi delikleri bellidir.

Bundan sonra yine Cude şehri imar olup Hülâgu Han harap etmiştir. Ve hala Cude Dağı Kürtlerin yaylağıdır. Hazret-i Nuh'un yaptığı Sulupyan Camii halkın ziyaret yeridir. Ve bütün tarihçilere göre Nuh Nebi gemisi bu Cude Dağı üzerine inmiştir, bunda bütün tefsirciler görüş birliğindedirler. Hud Suresinde: "Ey yer suyunu yut. ve ey gök (suyunu) tut denildi. Su çekildi iş bitirildi, (gemi de) Cude (dağının) üzerine yerleşti. Ve o zalimler topluluğunun canı cehenneme denildi" yorumunda bu Cude Dağı özelliği yazılmıştır ki hakirin yazmasına gerek yoktur. Ve daha önce 1655 tarihinde Diyarbakır Valisi Firari Mustafa Paşa ile Sincar Dağı'na varmamız dolayısıyla bir kaç kere bu Cude Dağı yazılmıştır, ona bakıla.

Ama Ardalan Dağı, Bisutin Dağı, Demavend Dağı, Elvend Dağı, Ağrı Dağı, Bingöl ve Erciyes Dağı kadar yüksek dağ değildir, ama Nuh Nebi nazargâhı olduğundan büyük ziyaret yeridir. Ve Cude Kasabası bu Cudi Dağı'nın eteğinde …..  adet haneli, cami, medrese, han ve hamamlı, çarşı pazarlı, bağlı ve bahçeli ikinci Adem Nuh Nebi makamı eski beldedir. Ancak bu Cude şehri Şat Nehri’nin doğu tarafında ve İmadiye toprağındadır, ama Şattın batı tarafında olan Cezire Şehri bir menzildir ve Cizre hakimi hükmündedir. Ve Sulupyan adlı aşiret tamamı 10.000 adet cengaver kavimdirler, tamamen Cizre hakimine tabidirler.

Cizre ve Cudi dağı Fotoğraflarım:

https://photos.google.com/share/AF1QipMuOIAHpJm80cUIsjWG8YE9bxEJv-AAUXLyNGA6186ybLcfhnuFFAGSjHbwSl0big/photo/AF1QipN0mE3eONtAKyFzSeIRw8wnDr3idPu4fspyYJl4?key=cl9vMnJ0c3VqTjc5X0tZQkw1THQ2V2dqQ3VtaHdn

.