YÜCEL TANYERİ

Ben, Yücel Tanyeri
Duydum ki merak ediyormuşsunuz,
Hususi hayatımı,
Anlatayım:
Evvela hekimim, yani
Büyücü falan değilim.
Burnum var, kulağım var,
Pek biçimli olmamakla beraber.
Lojmanda otururum,
Üniversitede çalışırım.
Ne başımda bulut gezdiririm,
Ne sırtımda mühr-ü nübüvvet.
Ne İngiliz kralı kadar
Mütevaziyim,
Ne de Celâl Bayar'ın
Sabık ahır uşağı gibi aristokrat.
Ispanağı çok severim
Puf böreğine hele
Biterim
Malda mülkte gözüm yoktur.
Vallahi yoktur.
Orhan Veli ile Melih Cevdet'tir
En sevdiğim şairler.
Bir kızım vardır,
İki de torunum pek muteber;
İsmini söyleyemem
Çiçekle uğraşanlar bulsun.
Ehemmiyetsiz şeylerle de uğraşırım,
Ne bileyim,
Belki daha bin bir huyum vardır.
Amma ne lüzum var hepsini sıralamaya.
Onlar da bunlara benzer...


Beni, benden iyi anlatan Orhan Veli'ye teşekkürlerimle...

25 Temmuz 2026 Cumartesi

İLK UÇUŞ ve BİSİKLET...

  -26 Mayıs 2026, Uzay ve Havacılık Müzesi, Washington DC-


Washington yakınlarında.
Biri birinden büyük boyutta.
Smithsonian Enstitüsü bakımında.
Ve iki ayrı mekanda.
Havacılık ve Uzay Müzesi bulunmakta...

Bunlardan ilkinin kuruluşu 1946 yılı.
Burada havacılığın dünyada başlangıcı.
Wright kardeşlerin ilk uçağından.
Apollo 11 Uzay aracına kadar.
Binlerce orijinal obje bulunmakta...

Bu Müzenin girişinde.
Wright kardeşlerin uçağı sergilenmekte.
Üst üste iki kanatlı, kanatları bez kaplı. 
Çift pervaneli ve 12 m kanat açıklığı.
Olan bir uçak benzin motorlu...

Uçağın yapımcıları, Ohio-Daytona'lı.. 
Wilbur ve Orville Wright adlı.
İki kardeş, Bisiklet tamiri ve yapımcısı...

1892'de Daytona'da işe başlarlar.
1896'da ilk kendi bisikletlerini yaparlar.
Kendi tasarım bisikletlerini üretirler.
Para kazanırlar, uçak tasarımına girerler...

Wright kardeşler 17 Aralık 1903 tarihinde.
Kuzey Carolina, Kitty Hawk şehrinde.
"Wright Flyer" adlı araçlarıyla.
İlk hava uçuşu gerçekleştirirler Dünyada...

İlk uçuşu Orville yapar.
12 saniye uçar, 36.5 metre yol alır.
Sonra kardeşi Wilbur yola çıkar.
59 saniye uçar, 256 metre yol gider...

Bu olay, Neil Armstrong'un 1969'da.
Ay'da ilk adımı attığında söylediği.
"İnsan için küçükinsanlık için büyük bir adım
Sözü kadar önemli bir andır...

Wright kardeşler, bisiklet mekaniği ile.
Uçuş arasındaki bilgi ve deneyimleriyle.
Dünyada bu işi başaran ilk insanlardır...

Wright kardeşler uçak mekaniğini.
Kabul ettiler uçan büyük bir Bisiklet gibi.
Onların dükkandaki aletleri.
Mühendislik bilgi ve becerileri.
Uçağın çoğu noktasına iletildi...

Wright kardeşler, bisiklet aracının 
Kendiliğinden dengede durmadığını,
Ancak sürücünün müdaheleleriyle.
Kontrol edilebildiği bilinciyle.
İnanmışlardı uçağın hareketlerinin de
İnsan eliyle gerçekleşebileceğine...

İlk uçakta gerçekleştirilen.
Zincir-dişli aktarım sistemi.
Ve pervane aerodinamiği.
Bisiklet mekaniği bilgisiyle belirlenmişti...

Uçağın motor gücü de.
İletilmişti pervanelere bisiklet zincirleriyle.
Uçakta bir motor vardı.
Dengeli itiş için ise iki pervane lazımdı.
Motor miline bisiklet zincirleri takıldı.
Güç, sağ ve sol pervanelere dağıtıldı...

Uçakta hafiflik ve sağlamlık gerekliydi.
Havada ağır malzeme uygun değildi.
Wright kardeşler, bisiklet jantları gibi.
İnce gergi telleri, içi boş ve hafif borular.
Bilyalı rulmanlar ve ahşap kullandılar...

Bisiklet gövdesi, hafif ve sağlamdı.
Bu, "üçgen" geometrisiyle tasarlanmıştı.
Wright kardeşler, kanatları biribirine.
Bağladılar ahşap dikme ve telleri ile. 
Yine "Çift üçgen" modeliyle...

Wright Flyer uçağı tasarımı.
Denemeler ve el becerisi ile sağlandı.
Wright kardeşler bunlara alışkındı.
Metal bükme, dişli oranlarını hesaplama.
Kaynak yapma konusunda ustalaşmışlardı.

Uçağın sağa-sola yatma sorununun kontrolü.
İçin bisiklet iç lastiği karton kutusunu.
Wilbur Wright, iki ucundan tutup, burktu.
Uçağın kanat uçlarını, iplerle yukarı-aşağı.  
Bükerek kanat eğme sistemini buldu... 

Wright kardeşler, verimli bir kanat yapısı.
Yaratmak için dünyada ilk defa.
Rüzgar tüneli deneylerini aslında.
Bir Bisiklet üzerinde yaptılar.
Ve en verimli kanat eğrisini tasarladılar...

Son olarak da, finansal kaynak teminini.
Wright kardeşler, bisiklet tamiri.
Ve satışından elde ettikleri büyük gelirle.
Sağladılar, muhtaç olmadan kimseye...

Özetle, bisiklet yapımcısı.
Ve tamircisi olmasalardı.
Wright kardeşlerin uçuş merakı. 
Parası, teknik becerisi de olmayacaktı.
Belki de dünya havacılıkta geri kalacaktı...

1902 senesinde bisiklet üzerinde.
Yol alınırken uhuletle ve suhuletle.
124 yıl geçtiğinde günümüzde.
Binlece uçak uçarken gökyüzünde.
Büyük gürültüyle ve büyük bir süratle.
Halâ bisiklete binilmekte günümüzde.
Sessizce ve hem de büyük bir keyifle...

7 yorum:

  1. Yalçın Ergir26 Temmuz 2026 07:03

    Wright kardeşlerin bir Jules Verne romanına benzeyen yolculukları hakkında, Türkiye'de yayınlanmış en kapsamlı bilgi kaynağı olmalı bu. Çocukken okusaydım ne hissedeceksem, aynı duygu ve heyecanla çok teşekkür ediyorum sevgili Yücel ağabey... ❤️

    YanıtlaSil
  2. Sevgili Yalçın, bisikletin hakkını verenlerin en iyilerinden birisi de sensin. Wright kardeşler her yolculuğunda seninle birlikte olsun...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yalçın Ergir26 Temmuz 2026 07:56

      Keşke Wright kardeşlerin yolculuğunda onlarla birlikte olabilseydim... ♡

      Sil
    2. Bisikleti ben de çocukken sürerdim .
      Boş köy yollarında .Haziran ayında. Sanghai de tekrar denemek istedim uhulet ve suhulet ile . Ama olmadı .
      Çünkü bütün küçük ve büyük motorlar , denge ve ayarlar bozulmuştu ne yazık ki.
      Oysa Çin de çoluk , çocuk , nineler bile bisiklet üzere hepsi .😂

      Sil
  3. Dr.Erdoğan İnal Ellerine sağlık.Çok güzel çok önemli bir yazı...

    YanıtlaSil
  4. Hayalden gerçeğe ulaşanlar...Teşekkürler...

    YanıtlaSil
  5. Çok teşekkürler. Bisikletten F35 e geçiş ancak böyle gerçekleşiyor. İlimde ilrleme böyle oluyor adım adım.

    YanıtlaSil