25 Temmuz 2026 Cumartesi

İLK UÇUŞ ve BİSİKLET...

  -26 Mayıs 2026, Uzay ve Havacılık Müzesi, Washington DC-


Washington yakınlarında.
Biri birinden büyük boyutta.
Smithsonian Enstitüsü bakımında.
Ve iki ayrı mekanda.
Havacılık ve Uzay Müzesi bulunmakta...

Bunlardan ilkinin kuruluşu 1946 yılı.
Burada havacılığın dünyada başlangıcı.
Wright kardeşlerin ilk uçağından.
Apollo 11 Uzay aracına kadar.
Binlerce orijinal obje bulunmakta...

Bu Müzenin girişinde.
Wright kardeşlerin uçağı sergilenmekte.
Üst üste iki kanatlı, kanatları bez kaplı. 
Çift pervaneli ve 12 m kanat açıklığı.
Olan bir uçak benzin motorlu...

Uçağın yapımcıları, Ohio-Daytona'lı.. 
Wilbur ve Orville Wright adlı.
İki kardeş, Bisiklet tamiri ve yapımcısı...

1892'de Daytona'da işe başlarlar.
1896'da ilk kendi bisikletlerini yaparlar.
Kendi tasarım bisikletlerini üretirler.
Para kazanırlar, uçak tasarımına girerler...

Wright kardeşler 17 Aralık 1903 tarihinde.
Kuzey Carolina, Kitty Hawk şehrinde.
"Wright Flyer" adlı araçlarıyla.
İlk hava uçuşu gerçekleştirirler Dünyada...

İlk uçuşu Orville yapar.
12 saniye uçar, 36.5 metre yol alır.
Sonra kardeşi Wilbur yola çıkar.
59 saniye uçar, 256 metre yol gider...

Bu olay, Neil Armstrong'un 1969'da.
Ay'da ilk adımı attığında söylediği.
"İnsan için küçük, insanlık için büyük bir adım" 
Sözü kadar önemli bir andır...

Wright kardeşler, bisiklet mekaniği ile.
Uçuş arasındaki bilgi ve deneyimleriyle.
Dünyada bu işi başaran ilk insanlardır...

Wright kardeşler uçak mekaniğini.
Kabul ettiler uçan büyük bir Bisiklet gibi.
Onların dükkandaki aletleri.
Mühendislik bilgi ve becerileri.
Uçağın çoğu noktasına iletildi...

Wright kardeşler, bisiklet aracının 
Kendiliğinden dengede durmadığını,
Ancak sürücünün müdaheleleriyle.
Kontrol edilebildiği bilinciyle.
İnanmışlardı uçağın hareketlerinin de
İnsan eliyle gerçekleşebileceğine...

İlk uçakta gerçekleştirilen.
Zincir-dişli aktarım sistemi.
Ve pervane aerodinamiği.
Bisiklet mekaniği bilgisiyle belirlenmişti...

Uçağın motor gücü de.
İletilmişti pervanelere bisiklet zincirleriyle.
Uçakta bir motor vardı.
Dengeli itiş için ise iki pervane lazımdı.
Motor miline bisiklet zincirleri takıldı.
Güç, sağ ve sol pervanelere dağıtıldı...

Uçakta hafiflik ve sağlamlık gerekliydi.
Havada ağır malzeme uygun değildi.
Wright kardeşler, bisiklet jantları gibi.
İnce gergi telleri, içi boş ve hafif borular.
Bilyalı rulmanlar ve ahşap kullandılar...

Bisiklet gövdesi, hafif ve sağlamdı.
Bu, "üçgen" geometrisiyle tasarlanmıştı.
Wright kardeşler, kanatları biribirine.
Bağladılar ahşap dikme ve telleri ile. 
Yine "Çift üçgen" modeliyle...

Wright Flyer uçağı tasarımı.
Denemeler ve el becerisi ile sağlandı.
Wright kardeşler bunlara alışkındı.
Metal bükme, dişli oranlarını hesaplama.
Kaynak yapma konusunda ustalaşmışlardı.

Uçağın sağa-sola yatma sorununun kontrolü.
İçin bisiklet iç lastiği karton kutusunu.
Wilbur Wright, iki ucundan tutup, burktu.
Uçağın kanat uçlarını, iplerle yukarı-aşağı.  
Bükerek kanat eğme sistemini buldu... 

Wright kardeşler, verimli bir kanat yapısı.
Yaratmak için dünyada ilk defa.
Rüzgar tüneli deneylerini aslında.
Bir Bisiklet üzerinde yaptılar.
Ve en verimli kanat eğrisini tasarladılar...

Son olarak da, finansal kaynak teminini.
Wright kardeşler, bisiklet tamiri.
Ve satışından elde ettikleri büyük gelirle.
Sağladılar, muhtaç olmadan kimseye...

Özetle, bisiklet yapımcısı.
Ve tamircisi olmasalardı.
Wright kardeşlerin uçuş merakı. 
Parası, teknik becerisi de olmayacaktı.
Belki de dünya havacılıkta geri kalacaktı...

1902 senesinde bisiklet üzerinde.
Yol alınırken uhuletle ve suhuletle.
124 yıl geçtiğinde günümüzde.
Binlece uçak uçarken gökyüzünde.
Büyük gürültüyle ve büyük bir süratle.
Halâ bisiklete binilmekte günümüzde.
Sessizce ve hem de büyük bir keyifle...

zaman: 7 yorum:

20 Temmuz 2026 Pazartesi

TEBRİZ KAPALI ÇARŞISI...

- 11 Eylül 2016, Kapalı Çarşı-Tebriz -

Tebriz'e girdikten sonra
Sûk-i Kazan adlı büyük bir pazara geldim.
Dünya şehirlerinin hiçbirinde
böyle bir pazar görmemiştim.
Her zanaat ve meslek grubunun
kendine özgü bir bölümü var.
Mücevher ve halı işçiliği çok gelişmiştir.

İbn-i Batuda, 1304-1369
....................

Tebriz'deki.
Bazar-e Tebriz.
Ya da Tebriz Pazarı.
Dünyanın en büyük Kapalı çarşısı.

Çarşı'nın belli değil yapım yılı.
İpek yolunun önemli bir yapıtı.
İlhanlılarla önemi arttı.
Selçuklular döneminde tanındı...

1501'de Safeviler başa geçti.
Tebriz, Başkent ilan edildi.
İran ticari yönden zenginleşti.
Çarşı'nın da en ihtişamlı dönemiydi...

Bu 29 hektar kapalı alan.
Bulunduruyor içinde 5500 Dükkan.
25 Bedestan.
47 farklı Meslek erbabı.
Dokuz ayrı Çarşı.
12 Medrese yapısı.
30 Cami alanı.
Ve beş tane de Hamamı...

Çarşının mimarisi, yüksek kemerli.
İnce işçilikli, tuğla dev kubbeleri.
Geometrik düzenli, mavi çinili. 
Kalabalık kapalı bir ticaret merkezi...

Kapalı Çarşı'nın en önemli alanları.
Altın, mücevher kısmı: Amir Çarşısı.
Halı bölümü: Muzafferiye Çarşısı.
Ayakkabıcılar kısmı: Başmak Çarşısı... 

Burası Tebriz'de hala
Ticaretin kalbinin attığı yer konumunda.
İran ekonomisinin de can damarı durumunda.
Emir Pazarı'da burada en çok Para. 
Dönüşümünün yapıldığı yer olmakta...

Burası yalnızca ticaretin yapılmadığı.
Yıllardan beri kişilerin buluştuğu.
Tanıştığı, dostluk  kurduğu.
Hoşgörü, nezaketin var olduğu.
Fikir değişimlerinin yaşandığı.
Kent kültürüne katkı sağladığı.
Üstü kapalı bir Çarşı...

Tebriz Kapalı Çarşısı.
2010 yılıydı.
UNESCO Dünya Mirası.
Kapsamına burayı da aldı...

Gezmesi, görülmesi.
Muhakkak gerekli.
Oldukça eski tarihli bir yapı.
Tebriz Kapalı Çarşısı...

Hiç alış-veriş yapmasanız bile.
Gördükleriniz de 
Görebilecekleriniz de.
Yeter de artar bile...

zaman: 7 yorum:

7 Temmuz 2026 Salı

POTOMAC KIYISINDA TATİL...


- 13-15 Haziran 2026, Montross-Virginia VA -

Potomac nehri.
Washington'dan geçen.
Chesapeake Körfezine açılan.
Devasa bir nehir:
https://yucel-tanyeri.blogspot.com/2022/08/potomac-nehri.html

Washington'da ve bu nehir çevresinde.
Çok kez katıldım gezilere ve yürüyüşlere.
Her keresinde büyüklüğüne.
Ve hayran kaldım doğanın çeşitliliğine...

Çocuklar bu kez de.
Üç günlük bir tatile.
Karar vermişler Potomac kıyısında.
Bir tatil evinde konaklamaya...

Kalacağımız ev 170 km güneyde.
Potomac nehrin hemen hemen bittiği.
Chesapeake körfezi ile birleştiği.
Nomini bölgesinde...

Bu körfez, Potomac'la birlikte.
Beş büyük nehrin birleşmesiyle.
Buzul çağında ve on bin yıl önce.
Çok büyük bir haliç gerçekte...

Montross kasabası yolun sonunda.
Ulaşacağınız en son kasaba burada.
10 km gittiğinizde Potomac sahilinde.
Ulaşıyorsunuz Nomini Körfezine...

Burası geniş bir tarım alanı.
İç kısımda yemyeşil ekili tarlaları.
Geniş alanda Çiftlik evleri bir-iki katlı.
Ve kıyıda da tek katlı tatil villaları...

Tatil evleri tertemiz ve bakımlı.
İçlerinde her şey var, tam donanımlı.
Geniş çim bahçeli ve birkaç ağaçlı.
Önünde iskelesi, Potomac'ın durgun suları...

Nomini, aslında bir Tarım sahası.
Buğday ve Mısır en çok verim alınanı.
Yer yer Bağcılık ve Şarap imalatı.
Ayrıca, Nehir Balıkçılığı.
İstiridye üretimi ve Yengeç avcılığı...

Nomini, su aktiviteleri ve doğası. 
İle ayni zamanda bir Turizm alanı.
Su kenarındaki kiralanan evleriyle.
Açık, kano-su kayağı-kürek aktivitelerine...

Tamamı serpilen doğa içinde.
Çok güzel 30-35 tane Çiftlik eviyle.
Ve hepsi özel iskelesiyle 20-25 tane de. 
Sahil (waterfront) Tatil evleriyle. 
Nomini, sessiz ve sakin bir doğal bölge...

Yemyeşil çimenleri, tertemiz evleri.
Geyikleri, çiçekleri, böcekleri, kelebekleri.
Yüksek ağaçları, verimli buğday tarlaları.
Tavşanları, havada uçuşan kel kartalları.
Potomac nehrinin durgun suları.
Nefis, gündoğumu ve batımı manzaraları.
İle Nomini,  gerçek bir doğa alanı...

Tarım yapanların Çiftlik evleri.
Ve kiralık sahil Tatil evleri.
Bunların dışında ne bir reklam tabelası.
Ne de bir kafe ve ne de bir birahane.
Arasanız da bulamazsınız Nomini'de...

Arada bir rastlarsınız belki.
Size el sallayan bir araç sahibine.
Kimsecikler yoktur ortada Nomini'de.
Sessizlikler, yeşillikler içinde.
Geyikler, kelebekler, çiçekler haricinde...
 

Nomini Fotoğraflarım:
https://photos.google.com/share/AF1QipNTIa-KC8VZwYtjkNlKn0ktdIhHWMU73eTaj1d3uRCHNdPALxZCp6KrO-kH8gLbYA/photo/AF1QipO6U_jezLPKZNdDCMWj8E6leEC44bJmh1kGK9GL?key=U2YyZkZQZlhqMTVtRFFsaUtNWm1KWW5hZi1UbUpB

.
zaman: 11 yorum:

2 Temmuz 2026 Perşembe

BİR ALBÜM...

 

- 13 Ağustos 1970, Anıtkabir, Ankara  -


2026 yılı Mayıs ayında.
Bulunuyordum New York'ta.
Buluştuk 60 yıllık dostlarla.
Hacettepe'den Yücel ve Pınar'la...

Tam bir gün boyunca.
Doyumsuz sohbet ettik onlarla.
Eski Hacettepe anılarıyla.
Ve de anarak eski dostları da...

Tam ayrılacağımız sırada.
Sevgili Pınar bir albüm verdi bana.
"Altının değerini en iyi Sarraf bilir".
Diyerek emanet etti şahsıma...

Üzerinde Atatürk kabartması olan.
Anıtkabir idaresi tarafından hazırlanan.
Ve yapım tarihi 50 yılı aşan.
Bir fotoğraf albümüydü bana sunulan...

Yıllardan 1945'dir.
Ankara'da Anıtkabir inşaatı ilerlemektedir.
Nazmi Cemal, Makedonya kökenlidir.
Uzun yıllar New York'ta yerleşiktir...

NY'ta bir Bayrak Direği fabrikası sahibidir.
Atatürk ve Türkiye sevgisiyle büyümüştür.
Anıtkabir inşaatı sürmektedir.
Anıtkabir için bir bayrak direği düşünür.
21 Haziran 1945 tarihidir.
Başbakan Saraçoğlu'na bir mektup iletir:

“Aslen Makedonya’da Türk sancağı altında doğmuş ve hakiki bir Türk terbiyesiyle büyümüş bütün varlığımla Türklüğümle iftihar eden bir vatandaşım. Newyork’ta Amerikan sancak direkleri ve malzemesi imal eden kumpanyanın sahibi ve umum direktörüyüm. Zaman ve mekan Türklüğüme ve yurduma karşı sarsılmaz sevgi rabıtalarına halel getirmemiştir. Atatürk’e karşı pek derin bir sevgi ve saygıyla bağlı bulunduğumdan yapılmasına başlanılan Atamızın mübarek kabrine reks edilmesi için üstad ve mahir mühendislerim tarafından imalathanemde hususi bir suretle yaptırdığım sancak direğini, hiçbir maksat beslemeksizin bir hizmet iştirakiyle ve bir hediye olmak üzere bütün masrafı ve sigortası tarafımdan verilmek şartıyla anavatana göndermek azmindeyim" der.

İstek kabül görür.
Nazmi Cemal işe başlar...

O dönemde ABD'de. 
En büyük bayrak direği yüksekliği.
100 feet, yani 30 metredir.
Nazmi Cemal, direği 10 feet daha yükseltir.
33,5 metreye getirir.
Dünyanın en büyük gönderini gerçekleştirir.
Tek parça ve beş ton ağırlığında.
Bir bayrak direği yapar.
Direğin ucundaki ay-yıldızı da.
22 ayar altınla kaplar.
Ve onu Missouri zırhlısıyla.
5 Nisan 1946'da İstanbul'a yollar.
Bayrak direği Ankara'ya getirilir.
Henüz Anıtkabir inşası bitmemiştir.
9 Kasım 1950'de Anıtkabir'e dikilir.
10 Kasım'da törenle bayrak çekilir.
Türkiye'nin en yüksek gönderidir...

Aradan tam 20 yıl geçer.
Tarih 13 Ağustos 1970' tir.
Nazmi Cemal, Anıtkabir'i ziyaret eder.
Yanında NY Anadolu Kulübü Başkanı.
Dr. Hilmi Kodaman ve hanımı.
Nermin Kodaman ile birlikte.
Ata'nın huzuruna çıkarlar.
Çelenklerini sunarlar.
Anıtkabir Defterini imzalarlar.
Bayrağımızı da selamlarlar.

Anıtkabir idaresi, bu ziyaret anısına.
31 fotoğrafı havi bu Albümü hazırlar. 
Resmi bir yazıyla kendilerine sunar.

Bu görkemli Bayrak direği.
63 yıl yerinde kalır.
Türk bayrağı hep üzerinde dalgalanır.
Yıllar sonra ODTÜ bir rapor hazırlar.
Direkte Meteorolojik yıpranma saptar.
28 Ekim 2013 tarihine gelinir.
Bayrak direği yenisiyle değiştirilir.
Eskisi bir köşeye atılmaz.
Çankaya kapısı tarafına alınır.
Orada çimenler üzerinde yer hazırlanır.
Ziyarete gelenlere hatırlatılır...

zaman: 12 yorum: